قاریان قرآن ارومیه

دانلود قرائت از مشاهیر مصطفی اسماعیل ، منشاوی ، عبدالباسط ، راغب مصطفی غلوش

حسادت ، چشم زخم در قرآن

 

حسادت ، چشم زخم در قرآن

می گویند از انسان به خاطر ساطع شدن امواجی به خصوص از چشمانش باعث صدمه زدن به اشخاص می شود این به این دلیل است که این افراد چون نعمتهایی که به انسانهای دیگر داده شده است آنقدر در فشار حسادت هستند که نابودی آن نعمت برای دیگران خواستار هستند برای همین از چشمانشان امواجی ساطع می شود که باعث صدمه زدن به دیگران می شود حتی اگر او نخواهد. بعضی ها هم می گویند نیازی نیست حتما حسود باشد به هر حال این امواج باعث صدمه خوردن می شود.

این افکار خرافاتی بیش نیست که بر قرآن تحمیل شده است. همان طور که گذشت گفتن از غیب تنها از سوی خدا توسط رسولانشان صورت می گیرد آن هم به اندازه کمی است. یادتان نرود غیب نیازمند به تسلط کامل بر علوم و شناخت کامل دنیا و جهان دارد که از توانایی یک انسان ، حتی خارج از انسان خارج است.

 

حسادت امری پذیرفته شده در قرآن است این مسئله در دنیای انسانی هم پذیرفته شده است. حسود کسی است ، زمانیکه نعمتها، رشدهایی در دیگران می بیند دلش نمی خواهد این نعمت از سوی خدا به دیگران  می رسید حتی اگر بتواند دلش می خواهد آن فرد آن نعمت نداشته باشد و نابود شود. او حس می کند که چون نعمت و فضلی به دیگران داده شده است یعنی او برتر از دیگران است، در نتیجه حس کمبود و ضعفی در خود می بیند که برای رسیدن به بهتر بودن و اهمیت بیشتر پیدا کردن ، چون می بیند خود این توانایی ها و نعمتها را ندارد در نتیجه دوست ندارد دیگران هم نداشته باشند.

 

حسود: 109 بقره، 54 نساء، 15 فتح، 5 فلق.

 

آیا آنان بر چیزی حسد می ورزند که خدا از روی فضلش به مردم اتا کرده است؟ (سوره نساء آیه 54)

 

در مورد واژه فضل بعدا بیشتر توضیح می دهیم که فضل برای یک فرد به معنی برتری یا بهتر بودن یک شخص نیست. اصلا ارزش انسانی به این موارد نیست متاسفانه وقتی تعریف و شناخت درستی از انسان نباشد و ارزشها سرجایش نباشد و طغیان صورت گرفته باشد نتیجه آن بیش از این نخواهد بود که با جامعه ای عقده ای و حسود روبرو باشیم. بسیاری از افراد می آیند برای ارتباط چشم زخم با دنیای انسانی از حسادت استفاده می کنند حتی از افسون و ارتباط آن با چشم زخم هم سخن می گویند. این افراد به دو سوره استناد می کنند سوره فلق و قلم.

 

می گویند در سوره فلق چون گفته از شر کسانیکه در گره ها می دمند به خدا پناه ببرید . این یعنی افسونگران ، رشته ها را گره می زدند همراه با مقداری آب در آن می دمیدند سپس گره ها را باز می کردند تا پیوندها را ازبین ببرند. این آیه قبل از قید مسئله حسادت است و این نشان از ربط این دو موضوع است. ببینیم خدا در قرآن چه می گوید ، چگونه آنها به اشتباه رفته اند:

شر در قرآن واژه ای است برای ضرر هایی که از سوی اطراف فرد نسبت به انسان مطرح است. خداوند در سوره فلق می گوید از شر نفاثه ای که در عقد است . نفاثات جمع نفاثه است این تنها آیه از قرآن است که این واژه را با خود دارد معنی این واژه دمندگان است . عقد هم در قرآن به معنی گره است در آیاتی که از این واژه استفاده شده است پیوندها و گره ها را بیان می کند در واقع این واژه به معنی دو چیز را محکم به هم بستن است. وقتی کسی می خواهد در این گره ها بدمد یعنی می خواهد این گره ها و پیوندها را از هم باز کند پیوندهای زناشویی، پیوندها و قراردادهایی که با دیگران بسته شده است و .... (عقد:235 و 237 بقره، 33 نساء ، 1 و 89 مائده ، 27 طه، 4 فلق.) در نتیجه این آیه می خواهد بگوید از روشهای گوناگون ،افرادی سعی خواهند کرد تا این پیوندها از بین برود و اینجا به معنی افسون و استفاده از گره زدن یک رشته و دمیدن در آن تا پیوندها از بین برود نیست؟ همان طور که قبلا گفتیم این یعنی خواستار ایجاد توانایی برای اشیائی که اصلا چنین توانایی ندارند و توانایی و  قابلیت رساندن ضرر برای شیئی که چنین توانایی و قابلیتی ندارد. اما این آیه بیان از شر افرادی است که با تمامی نیرو سعی می کنند در از بین بردن پیوندها کوشا باشند چون ناشی از کینه و دشمنی و حسادت آنهاست و استفاده  از چه روشی منحصر در چیزی عنوان نکرده است. ( مثلا امکان دارد فردی برای به هم زدن پیوند زناشویی دو انسان، به سخن چینی، دروغگویی ، تهمت و ... متوسل شود) سپس آیه بعدی بیان از شر حاسدین است. توجه کنید در این سوره با وجود اینکه از تمامی اشرار به صورت نکره آورده است(حاسد و غاسق) تنها نفاثات است که با ال معرفه آورده است. چرامی خواهد نفاثات خاصی را بیان کند چون به هم خوردن و از بین رفتن همه پیوندها و از بین رفتن آن و حتی تلاش آن از سوی دیگران شر و بد نیست. اما هر حاسدی شر می رساند چون با تعریف از حسود می دانیم که او دائما در تلاش خواهد بود برای صدمه زدن به دیگران. اما غاسق(78 اسراء، 57 ص، 25 نبا، 3 فلق) به معنی ظلمت و تاریکی شدید است که حتی در آیات سوره ص و نبا بیان از حالات جهنم است. در آیات قرآن واژه نور هم داریم، نور در واقعیت باعث می شود که انسان اطراف خود را ببیند و مورد شناسایی قرار دهد در نتیجه نور در قرآن باعث دیدن و شناخت درست حقایق می شود اما تاریکی و ظلمت خلاف آن است ، انسان در هر تاریکی چه هم معنی شب یا مقابل نور باشد امکان ضرر برای او هست. این آیه در کنار واژه وقب به معنی فرا رسیدن و پوشاندن این تاریکی  به صورت کامل بیان دارد.

اگر هم بگوییم این به معنی دمیدن گره ها و رشته هاست باز فرقی نمی کند به معنی این است که انسانهایی در جامعه پیدا خواهند شد با اعتقاد به افسون و سحر ، جامعه را به سمت نابودی می کشانند آنها با چنین اعتقاداتی جامعه را به سمت خرافات، واماندگی و عدم رشد می کشانند بارها به خاطر این مسائل ، دیده شده که فردی برای درامان ماندن از بدی ها، رسیدن به خوبی ها با گوش دادن به افسونگران به اطرافیان خود صدمه وارد کرده ، آنها را به کام مرگ کشانده، آنها را به قتل رسانده، با خوراندن داروهای غیرواقعی مصمومیت ایجاد کرده و ..... علاوه بر آن با چنین افسونهایی و اعتقاد دیگران به آن، رفته اند و پیوندها را نابود کرده اند و تفکر پوچ این انسانها را واقعی تصور کرده اند و به دروغهای آنها باورکرده اند و با دست خود ، خود را به کام مرگ کشانده اند. این افسونگران به دروغها و سخن چینی دامن زده اند. چه خود و چه معتقدین خود را برای دفع ضرر و رساندن نفع به خود(گفتیم انسان چنین توانایی ندارد) از دروغ، تهمت، خیانت، سخن چینی و هزاران حیله و مکر دست زده اند که با زندگی دیگران بازی کرده اند. در نتیجه وجود اینگونه انسانها با این اعمال خرافیشان در جامعه باعث ضرر رسانی به انسانهای دیگر جامعه هستند به هر حال معتقدینی در اطراف خود دارند که آنها را یاری می رسانند برای همین بیان از این شر است و در واقعیت تاییدی برای این افسون و سحر نیست ما در مقالات بعدی می گوییم که سحر چیز واقعی نیست. اما به هر حال به عنوان اینکه از سوی افرادی به دروغ بانام داشتن قدرتی فوق العاده و یارانی در کنار خود در بیشتر جوامع وجود دارند که با چنین جو خرافی در حال ضرر رسانی به جامعه هستند و در این آیه بیان از چنین قدرتی برای آنها نیست، بلکه بیان از حضور چنین انسانهایی است. با این وجود باید گفت همانگونه که خدا می گوید هیچ شخص یا شیئی توانایی دفع ضرر و رساندن نفعی جز خودش ندارد در نتیجه نمی توان برای این افراد چنین قدرتی قائل شد.

 

اما حسودان چگونه باعث ضرر می شوند؟ بر خلاف تصور خرافی افراد این افراد با چشم زخم نیست که باعث ضرر می شوند بلکه یک انسان حسود ، هنوز نمی تواند به این درک برسد یک جامعه برای رسیدن به تعادل و رشد کافی، نیازمند این است که شاهد طیف استعدادی گوناگون باشد به هرحال خداوند نعمتهایی به صورت اضافی و زیادی به افرادی دیگر داده است اما این اضافی و زیادی هیچگاه نگفته دلیل بر بهتر بودن این فرد نسبت به دیگران است بلکه هر فرد با تقوای درست می تواند بهتر بودن خود را نشان دهد. حال فردی که حسود است با حرص خوردن و دیدن این نعمتها در دیگران و خواست نابودی آن، به جای اینکه نیروی خود را در جهت رشد خود به کار گیرد وقت و نیرو و تمرکز خود را در این خودخوری و حرص می گذراند، در نتیجه او از تلاش واقعی برای رشد خودش می ماند و نیروی خود را به مسائل واهیی می گذارد که حتی باعث می شود آرامش او را از زندگیش سلب کند و بیشتر از اینکه به دیگری صدمه بزند به خودش صدمه می زند، او به جای باور به استعداد و توانایی خود و رشد و بارور کردن بیشتر آن تا بهتر بتواند رشد کند، با عدم بارور کردن استعدادها و توانایی های دیگران و فراموش کردن اینکه هر فردی هرچند استعداد یا نعمت بیشتری داشته باشد باز با نیروی جامعه خود است که بهتر رشد می کند و سودش به خود او و جامعه باز می گردد علاوه بر آن با ایجاد چنین جوی تقوای بیشتر انجام داده است، خود را به وادی مرگ می کشاند. البته این به اینجا ختم نمی شود او سعی خواهد کرد دیگر نعمات خدایی را از افرادی که بر آنها حسادت می کند دریغ و محروم کند و از رشد بیشتر آنها جلوگیری کند یا مانع رشد و کمال آنها در کارهایشان شده و به آنها ضربه بزند. البته او نمی داند این صرف نیرو تنها باعث نابودی خودش و از رشد ماندن خودش است و وقتی یک جامعه به حالتی از روان نا آرام حرکت کند این اعمالش متوجه خود او هم می شود. درنتیجه حسادت برخلاف چشم زخم یک امر واقعی است. البته باید دانست که ریشه های بیشتر حسادت ها، انحصار نعمات خدایی برای خود، تغییر در ارزشها، عدم شناسایی درست ارزش ها، به رخ کشیدن نعمات خود به دیگران است که باز هم این افراد نمی دانند با ساختن جامعه ای از حسودان، تبدیل کردن انسانهای عقده ای ، جامعه را برخلاف و ضد خود سوق می دهند که بر علیه آنها گام برمی دارند.

 

دومین آیه ای که این افراد از آن استفاده می کنند تا تفکر چشم زخم به خورد مردم بدهند استفاده از سوره قلم آیه 51 است. این تفکر غیرقرآنی ناشی از بدفهمی از واژه بصر در قرآن است همان طور که قبلا در مطالب قبلی به این واژه پرداختیم این واژه در قرآن به معنی خود چشم که روی صورت انسان قرار دارد نیست. حتی به معنی بینایی و دیدن هم نیست بلکه به معنی نیرویی در انسان در جهت تحقیق، مطالعه ، تفکر ، کندوکاو اطرافش است . آن فهم و آگاهی که از اطراف به انسان می رسد. اما چشم یکی از ابزارهای بصر است چون انسان برای آن درک نیازمند آن است. ( برای درک واژه بصر در بعضی جاها با واژه "عین" خود را همراه کرده است درنتیجه به معنی چشم نیست ، در آیه 203 سوره اعراف خود قرآن را به عنوان بصر ودر آیه 21 ذاریات عمل بصر را به نفس منتسب کرده است، بررسی بیشتر آیات بصر را به بعد موکول می کنیم اما این آیات نشان از این است که بصر به معنای دیدن یا چشم نیست)اما در این آیه (سوره قلم) اگر نظر بر ساطع شدن امواج از چشم بود باید حتما قید چشم "عین" دیده می شد ، همان گونه که در برخورد با سحر در سوره اعراف آیه 116 قید عین به چشم می خورد( در مورد سحر در مقالات بعدی بدان می پردازیم) ما باید در برخورد با قرآن این درک حاصل کنیم که قرآن برای بیانش در هزار لفافه و گنگ عنوان نمی کند برای چنین مسئله ای که ظاهرا اینقدر مهم گشته که زندگی انسانی را اینقدر تحت تاثیر قرار داده به نحوی که افراد می آیند یک اصل واقعی جامعه یعنی بیماری ها و عامل آنها، حوادث و هزار اتفاق دیگر را نادیده می گیرند و به موارد خرافی مثل چشم زخم ربط می دهند سپس می خواهند از طریق تعویذ و هزار استفاده خرافی برای اشیا ، دفع چنین ضررهایی کنند (دفع ضرری که هیچ مبنای قرآنی ندارد) باید واضح و روشن سخن بگوید در حالیکه در هیچ کدام از آیات بیان از چشم زخم و قائل شدن چنین نیرویی برای انسان نیست. حال ببینیم آیه قرآنی چه می گوید:

نزدیک است کسانیکه کافر هستند تو را نابود کنند و از زمین بردارند بوسیله ابصارشان. بعد از اینکه قرآن را می شنوند ، سپس آنها می گویند او مجنون است.(سوره قلم آیه51)

واژه لیزلقونک که در این آیه آمده به معنی خلع و لختی چیزی است که قبلا آن شی داشته است و آن را از زمین برداشتن است همین واژه در سوره کهف آیه 40 هم دیده می شود که برای همواری و از بین رفتن باغ استفاده شده است. کافران بعد از شنیدن قرآن می روند تا با تمامی نیروی خود و استفاده ازعلم بصری خود به مبارزه با پیامبر بروند حتی پیامبر را از روی زمین اگر شده برداشته و از بین ببرند حتی نزدیک است که این کار خود را به حقیقت برسانند اما نهایت ناکام می مانند و در عین ناکامی می گویند پیامبر مجنون است سپس در دنباله آیه خداوند می گوید شما نمی دانید چون این تنها ذکری برای جهانیان است. اگر به معنی چشم خوردن بود بیان و موضعگیری کفار در پایان کار، باید به گونه ای دیگر بود یا خود خدا از عدم این ناکامی و علت آن را در موردی دیگر نه ذکر بودن آیات خدا ذکر می کرد یعنی در مقابل علوم بصری کفار بیان از ذکر خداست. ( شناخت و نوع بینش کافران در مبارزه با بینش پیامبر قرار می گیرد که پیامبر نزدیک است نابود شود اما خدا به کمک او می آید و بینش و ذکر درست ارائه می دهد. چون پیامبر خود چنین توانایی و بینش درست از علوم و غیب ندارد)نمی شود گفت منظور خدا چشم زخم است اما نهایت می گوید ذکر خداست و ناکامی کفار را در خطاب مجنون خواندن پیامبر ختم می شود؟!

 اما ببینیم اگر چشم زخم وجود داشته باشد چه مشکلاتی به وجود خواهد آورد و چه تفکراتی در کنار آن ایجاد می شود:

1- اگر کفار در مقابل دشمن خود (پیامبر) به این نتیجه می رسند که بهترین راه حل چشم زخم به پیامبر است چرا در حال حاضر این نیروی قوی مورد استفاده از سوی کفار در مقابل مسلمانان استفاده نمی شود شاید بگویند مسلمانان به نیروی ایمان مجهز هستند در حالیکه چنین چیزی وجود خارجی ندارد اگر هم وجود داشت چرا کفار در مقابل دیگر دشمنان خود از چنین نیرویی استفاده نمی کنند علاوه برآن چرا مسلمانان در مقابل دشمنان خود از چشم زخم استفاده نمی کنند تا بدون هیچ مشکلی بر دشمنانشان پیروز شوند آیا این به معنای عدم وجود خارجی چنین نیرویی نیست. ما در هیچ جای دنیا حتی ثبت های تاریخی استفاده از چنین نیرویی از سوی انسانها ندیده ایم؟!

2- این امر، موجب به وجود آمدن خشم، کینه، حسادت بیشتر در جامعه می شود . وقتی فردی عامل چشم زخم در زندگی خود حس کند از دیگران متنفر شده و کینه آنها را در دل می کند حتی کار به جایی می کشد که از فرد دوری صورت می گیرد. جامعه را وارد تزلزل می کند و هر انسانی با شک و گمان بد به دیگران نگاه می کند. شما نمی توانید چنین عاملی در زندگی انسانی مطرح کنید بعد از انسانها بخواهید که از دیگران دوری نکنند یا از آنها کینه و تنفر نداشته و حسن ظن داشته باشند. کودنی را به حدی کشانده اند که می گویند حتی مادرهم به فرزندش چشم زخم می زند یا خود انسان هم ممکن است به خودش چشم بزند؟!

3- افراد برای دور ماندن از چشم زخم می روند از نعمتهای خدا استفاده نمی کنند و خود را دچار حتی دروغ و فریب در مقابل دیگران می کنند تا از چشم زخم دیگران مصون بمانند حتی آن را در اختیار دیگران قرار نمی دهند و آن را می پوشانند تا از دید دیگران خارج شده تا یک لحظه مورد چشم زخم نشوند. حتی برای دورماندن آن از تعویذ و یا اشیا خاصی که چنین توانایی ندارند سود می جوید در حالیکه در قرآن حتی اشاره ای به آن نیست. در ارتباط با دعا می گوییم خدا چگونه می گوید مسلمانان چگونه تفکرات خرافی به خورد مردم می دهند که حتی قائل به تعویذ می شوند.

4- این موجب ترسیدن افراد از همدیگر می شود. علاوه بر آن ناشی از بدشگون معرفی شدن افراد هستند همان طور که قبلا مفصلا در این مورد سخن گفتیم چنین نیرو و توانایی از اشیا خارج است.

5-  همان طور که قبلا گفته شد ما نمی توانیم برای اشیا قائل به مسائلی  مثل رساندن ضرر باشیم که از حالت و خاصیت آن شی خارج است. باید متوجه بود این موجب می شود که هر کج و لنگ و بیماری و مشکلاتی که در زندگی انسانی وجود دارد به چشم زخم منتهی گردد در نتیجه این نه تنها موجب تمرکز تمامی بدی ها در آن می شود موجب می شود فضاهای خرافی بیشتر باز شود و حقایق دنیا نادیده گرفته شود. با توجه به تعریفی که قرآن از غیب و انسان می دهد چنین بینشی از قرآن نمی تواند صادر شود و چنین توانایی برای چشم زخم قائل شد.

6- اگر هم می خواستیم به معنای بینایی هم بگیریم . (آیه سوره قلم) نگفته که از آن امواجی ساطع خواهد شد که او را نابود می کند. بلکه اگر هم به این معنی بود نوع نگاه را بیان می کند که امکان دارد نگاه غضب آلود، خشم، تمسخر، حقارت و .... باشد. سپس نتیجه گیری همان نگاه در پایان خود به عنوان شخصی که مجنون است از سوی آنها معرفی می شود. یعنی افراد می توانند با حالات مختلف از سوی چشمان خود افراد را تحت تاثیر قرار دهند حتی تابع خود کنند.در حالیکه همان طور که گفتیم اصلا این واژه آن معنا را نمی رساند.

7- تایید چشم زخم یعنی ربط دادن تمامی مسائل و واقعی جهان به این مسئله خرافی یعنی به جای اینکه برای تحول و حل مشکلات مسائل واقعی مورد بررسی و حل قرار گیرد ملتی تنبل به بار خواهد آورد که هر مشکل و بیماری خود را به خرافات ربط می دهد که او را از حرکت و رشد و کمال باز می دارد. چرا که چشم زخم می خواهد جای خدا و قوانین و سنن خدایی بنشیند، همه چیز تابع چشم زخم است و هیچ کسی هم مصون نیست و براحتی این افراد در حال نابودی و نقص قوانین خدایی هستند.

 

البته تمامی مسائل به اینجا ختم نمی شود بعضی ها می آیند به آیات سوره کهف و نابودی باغ و نگفتن ماشاء الله برای نابودی نعمتهای خدا ، ارجاع به این آیات سود می جویند. حال نگاهی به این آیات می اندازیم ببینیم در این آیات چگونه بیانی دارد:

این آیات از آیه 32 آغاز و در آیه 44 پایان می پذیرد بیان از داستان دو مرد با نعمات باغ و کشتزارهای سرسبز هستند. یکی اعتقاد به خدا دارد و دیگری اصلا اعتقادی به خدا ندارد و طوری غرور در او ایجاد شده است که می گوید اصلا باغ او نابود نمی شود و نمی داند که خدا چه سننی در این دنیا قرار داده است . دوست او می گوید ای کاش گفته بودی ما شاء الله(چیزی که خدا خواسته، آنچه خدا بخواهد) روی  داده و تمامی قدرتها دست خداست و این به خواست او بوده است نه دست من و تو که خیال کنیم همه چیز می ماند و فردا چه چیزی کسب می کنیم(قبلا سوره لقمان بررسی شد در مقاله خواب) سپس خدا قدرت خودش را نشان می دهد نه اینکه بیان از چشم خوردن باشد. اصلا درسها و پیامهای این آیات خارج از آن نوع نگاهی است که این افراد بیان می کنند. دیگر آیات که از این واژه ها استفاده کرده است مراجعه کنید تا بدانید خدا چه می خواهد بگوید 128 انعام،188 اعراف ، 49 یونس، 107 و 108هود، 8 انفطار ، 7 اعلی. تمامی آیات تابع بودن جهان به خواست و تابع او بیان می کند.

+ نوشته شده در  88/07/29ساعت   توسط حامد ولیزاده  |