تفاسير مهم شيعه
شيعيان از آغاز تاريخ خود، به عنوان پيروان امام علي (ع) نقش چشمگيري در تعالي فرهنگ قرآني و تبيين و تفسير وحي داشتند. زيرا آنان پس از پيامبر (ص) بنا بر وصيت حضرت رسول (ص) به اهل بيتش مراجعه نمودند و از آنجا که اهل بيت پيامبر (ص) بري قرآن جيگاه و نقش ويژهي قائل بودند و امام علي (ع) در ميان همه مسلمين پس از پيامبر (ص) نخستين مفسر و باب علم نبي بود، با اقامه سنت نبوي و ترويج فرهنگ علوي به تفسير قرآن روي آوردند.
مفسران شيعه از زمان حضرت علي (ع) تا به امروز موفق شدهاند هزاران جلد و صدها دوره تفسير قرآن را به عالم اسلام تقديم نميند. علامه بزرگوار شيخ آقا بزرگ طهراني در کتاب نفيس الذريعه تا سال 1362 هجري قمري از تعداد 354 دوره تفسير قرآن که به تفسير همه قرآن يا بخشي از آن پرداختهاند نام ميبرد. بدون شک در طي بيش از نيم قرن اخير نيز افزون از دهها دوره تفسير به ين مجموعه گرانقدر افزوده شده است.
1- تفسير نمونه
عنوان معروف: تفسير نمونه مؤلف: يت الله ناصر مکارم شيرازي و جمعي از دانشمندان ولادت: 1347 ه.ق - 1926 ميلادي مذهب مؤلف: شيعه اثني عشري زبان تفسير: فارسي (به زبانهي انگليسي، عربي و اردو نيز ترجمه شده است) تعداد جلدها: 27 جلد معرفي تفسير: تفسير نمونه از متداولترين تفاسير فارسي عصر ماست که به زبان ساده و گويا و قابل استفاده بري عموم به نگارش در آمده و مورد استقبال اقشار مختلف قرار گرفته است. ين تفسير شامل همه يات قرآن کريم بوده و مهمترين ويژگي آن عصري و اجتماعي بودن است. زيرا مناسب با نيازها و پرسشهي عصر پيام قرآن را با زبان روز تبيين کرده و از مباحث فني و کلاسيک ادبي پرهيز نموده است. جلوه ديگر ين تفسير در گريش به جنبههي هديتي و تربيتي است که مؤلفان آن را تعقيب ميکنند. شيوه ارائه مطالب در ين تفسير چنين است که در آغاز، پس از بيان نکات کلي و عام در هر سوره، به فضي حاکم بر سوره، سبک و سياق و موضوعات مهم مطرح شده در سوره اشاره ميشود، آنگاه به مضمون يه پرداخته و با روشي تحليلي مسائل زندگي و هديت انسان تشريح ميشود.(منبع سايت غدير)
2- تفسير قمي
3- تفسير تبيان
4- مجمع البيان
عنوان معروف: مجمع البيان في تفسير القرآن مؤلف: ابو علي الفضل بن الحسن الطبرسي ولادت: 468 ه. ق - 1076 ميلادي، وفات: 548 ه. ق - 1154 ميلادي مذهب مؤلف: شيعي اثني عشري زبان تفسير: عربي ين تفسير شريف به زبان فارسي نيز ترجمه و منتشر شده است تاريخ تاليف: 536 ه. تعداد جلد: 100 جزء در 5 مجلد معرفي تفسير: مجمع البيان به اتفاق آراء شيعه و اهل سنت، در جامعيت، اتقان، استحکام مطالب، بي نظير بودن ترتيب و تنظيم آنها و در روش تفسير و تبيين مفاهيم يات شريفه، منزلت خاص و جيگاه ويژهي دارد. شيخ محمد شلتوت رئيس اسبق دانشگاه الازهر ميگويد: مجمع البيان در بين کتابهي تفسيري قرآن بيهمتاست. (طبقات مفسران شيعه/ج 2). مجمع البيان شامل مباحثي چون قرائت، اعراب، لغات، بيان مشکلات، ذکر موارد معاني و بيان، شان نزول يات، رويات وارده و شرح و تبيين قصص و حکيات است. ين تفسير تا حد زيادي متاثر از تفسير التبيان شيخ طوسي است. (دانشنامه قرآن/ج 1، ص 750)
5- الميزان
عنوان معروف: الميزان في تفسير القرآن مؤلف: علامه محمد حسين طباطبائي ولادت: 1321 ه.ق - 1903 ميلادي، وفات: 1402 ه.ق. 1981 ميلادي. مذهب مؤلف: شيعي اثني عشريه زبان تفسير: عربي (به زبان فارسي نيز ترجمه شده است). تاريخ تاليف: 1375 ه.ق. تعداد جلدها: 20 جلد معرفي تفسير: الميزان يکي از بزرگترين آثار علمي علامه طباطبائي، به حق در نوع خود کم نظير و يکي از مهمترين تفاسير قرون اخير در بين مسلمين است و پس از تفسير تبيان شيخ طوسي و مجمع البيان طبرسي بزرگترين و جامعترين تفسير شيعي از نظر قوت علمي و مطلوبيت روش تفسيري است. ويژگي مهم ين تفسير بهکارگيري روش تفسيري قرآن به قرآن است. يکي از ابعاد چشمگير الميزان پرداختن به مسائل روز چون حکومت، آزادي، عدالت اجتماعي و ... است که در هر بحث پس از بيان نظر اسلام و خصوصا شيعه به بررسي و پاسخ شبهات و اشکالات مخالفان ميپردازد. جنبه مهم ديگر ين تفسير عنيت به بحثهي علمي، فلسفي و کلامي است.
6- نور الثقلين
عنوان معروف: تفسير نور الثقلين مؤلف: شيخ عبد علي بن جمعة العروسي حويزي وفات: 1112 ه.ق - 1700 ميلادي. مذهب مؤلف: شيعه اثني عشري. زبان تفسير: عربي تعداد جلد: 5 جلد. معرفي تفسير: تفسير نور الثقلين تفسيري است روائي که در بر گيرنده بخشي از يات قرآن است که درباره آن روياتي از پيامبر اکرم و اهل بيت عصمت و طهارت وارد شده است. هدف مفسر، فقط گردآوري اخبار مربوط به يات است نه تييد آنچه نقل کرده، زيرا مؤلف به ين نکته تصريح ميکند که هدف از گردآوري فراهم آوردن فرصت تحقيق بيشتر در رويات تفسير است از ين رو حتي روياتي را که با اجماع شيعه مخالف بوده است نيز ذکر کرده است. به دليل آشنائي حويزي با مشکلات اخبار تفسيري، محققان کار وي را در مقيسه با ديگر گردآورندگان احاديث تفسيري، دقيقتر و با حسن سليقه بيشتر ارزيابي کردهاند.